با سلام خدمت همهٔ بازدیدکنندگان عزیز باغ شیشهای. در خدمت شما هستم با یه مقالهٔ کاربردی دیگه در زمینهٔ فضای سبز 🙂 دوستان، سالهاست که توی کار فضای سبز و محوطهسازی هستم و توی این مدت پرچینهای زیادی کار کردم. طبق تجربه فهمیدیم کدوم گیاه برای کجا مناسبه، کدوم پرچین چه کاربردی داره و اصلاً کدومشون بهتره! از بین اینها ۱۴ گیاه مناسب برای پرچین رو انتخاب کردم که خدمتتون توضیح بدم.
هر کدوم از این پرچینها متناسب با محیط یه کاربردی داره؛ مثلاً پرچین برای نقاط سردسیر، پرچین قرمز، پرچین برای سایه، پرچین مقاوم به گرما و خشکی و غیره. ولی کمتر کسی به این کاربردها توجه میکنه و همینطوری میکاره، و در نهایت نتیجهٔ دلخواه حاصل نمیشه. کسانی که میخوان توی خونه محوطهسازی کنن، یا ساکنین آپارتمان که دنبال کاشت یه سری گیاه توی تراس و بام هستن، این مقاله که حاصل سالها تجربهٔ کاریه، میتونه بهشون کمک کنه. ارادتمند شما عزیزان، سجادی.
جمعبندی سریع: کدوم پرچین برای کجا؟
- برای آفتاب و شهر: شمشاد طلایی، ترون، زرشک قرمز، رزماری و اسطوخودوس.
- برای سایه: میخک هندی، آکوبا، اسپیره و شمشاد نعنایی.
- برای گرفتن دید همسایه: ترون، بامبو، سرو خمرهای و یاس هلندی.
- برای حصار و جلوگیری از رد شدن آدم و حیوون: پیراکانتا و زرشک.
- برای مناطق گرم و خشک: بلوط همیشه سبز، رزماری، اسطوخودوس و پیراکانتا؛ توی جنوب خیلی گرم مثل اهواز، کنوکارپوس.
- برای رنگ: زرشک قرمز کنار شمشاد طلایی.
- برای خاک اسیدی شمال: کاملیا.
یه گیاه چه ویژگیهایی داشته باشه تا پرچین خوبی بشه؟
- هرسپذیری و فرمپذیری: با قیچی خوردن، پرپشتتر بشه نه خراب.
- رشد متوسط: نه اونقدر کند که سالها طول بکشه، نه اونقدر تند که هر هفته قیچی بخواد.
- ترجیحاً همیشه سبز: تا زمستون هم لخت نشه.
- تراکم و پوشش: جلوی دید رو بگیره و از پایین نخنما نشه.
۱۴ گیاه مناسب برای پرچین
۱. شمشاد
دوستان عزیز، شمشاد مثل میرزاقاسمی میمونه؛ هم صمیمیه، هم خوشگله، هم با اصالته و همه دوستش دارن 🙂 شمشاد طلایی، نعنایی و پرتقالی از پرکاربردترین شمشادهای فضای سبزن. شمشاد پرتقالی و نعنایی به نور کم و سایه مقاومن، ولی طلایی برای نقاط آفتابگیر خیلی مناسبه.
تنها ضعف شمشادها حساسیت به بیماری سفیدک پودری و آفت شپشک هست، که باعث میشه کاشتش توی مناطق خیلی مرطوب توصیه نشه. سفیدک با یه سمپاشی پنکونازول بهراحتی درمون میشه، و برای شپشک هم سمپاشی زمستونه با روغن ولک خیلی خوب جواب میده. ولی در کل توی شهر عالیه و برای قاب کردن باغچهها و مسیرها خیلی خوشگل میشه؛ همیشه سبزه، بافت متراکمی داره و بهصورت باکس (مکعبی) قابل هرسه.

پرچین شمشاد
۲. ترون (برگ نو)
ترون، یا همون برگ نو (Ligustrum)، کاملاً همیشه سبز نیست، ولی زمستون هم کامل لخت نمیشه و برگهای تیرهش روی گیاه باقی میمونن! شاید تنها ایرادی که بشه ازش گرفت همین باشه. در عوض خیلی کاربرد داره؛ یکی از مهمترین کاربردهاش گرفتن جلوی دید همسایه توی خونههای ویلاییه، چون رشد زیادی داره. فقط یادتون باشه باید توی ارتفاع دلخواه، بالاش رو قیچی کنید تا از پایین هم پر بشه و نخنما نشه! ترون قابلیت شکلدهی و فرمپذیری عالی داره و شهرداری هم خیلی ازش استفاده میکنه.
ترون به آفت کرم سفید ریشه حساسه؛ بهار یههو میبینید گیاه ترکید و خشک شد :)) اگه بوتهای یههو خشک شد، پاش رو بکنید؛ اگه لاروهای سفید و C شکل دیدید، با یه سم خاکی مناسب درمونش کنید. یه مدل ترون طلایی هم هست که خیلی خوشگله، ولی رشدش از ترون سبز کمتره و در ترکیب با زرشک قرمز بسیار عالی میشه! ترون در کل برای قاب کردن باغچه خوب نیست، ولی برای کنار دیوارها، حصارها و فنسها توصیه میشه. بیشتر بخونید: معرفی شمشاد و ترون.

ترون قیچیخورده
۳. بامبو
اصلاً هنوز روی دستش نیومده 🙂 اگه دنبال یه پرچین لاکچری هستید که خوشگل، متراکم و پرپشت باشه و به سرما و گرما هم مقاوم باشه، بامبو رو توصیه میکنم؛ هرچی بگم ازش کم گفتم. برای کرج و تهران هم خیلی خوب میشه.
فقط به کمبود آهن حساسه؛ آهن و اسید هیومیک غذای اصلی این گیاهه و باید ماهی یه بار توی برنامهٔ غذاییش باشه، به تناوب با یه کود کامل. گیاه پرآبی هم هست و توی تابستون باید روزانه آبیاری بشه. هرسپذیر و فرمپذیره؛ موقع کاشت خودتون تا ارتفاع دلخواه، هم از بالا و هم از طرفین هرسش کنید تا شکل باکس بگیره. بعد از اون دیگه نیاز زیادی به هرس نداره و همون فرمون میره جلو؛ عین رباتی که بهش برنامه دادی! برای کور کردن دید همسایه هم عالیه.

پرچین بامبو
۴. زرشک قرمز
شمایی که دوست دارید حیاط یکم رنگ بگیره و از یکنواختی دربیاد، بله خود شما 🙂 زرشک زینتی قرمز، ترکیبش با شمشاد طلایی جادو میکنه و حیاط رو بسیار زیبا میکنه. زرشک تنها مشکلش حساسیت به سفیدک پودریه. بعد از کاشت، چند نوبت باید هرس بشه تا شکل باکس بگیره، بعد از اون همون فرمون میره جلو. موقع کاشت هم حدود ۵۰ سانت بین بوتهها و درختهای کناری فضا بذارید؛ ریشهش با درختهای دیگه مثل بادوم و پسته مشکلی نداره.
یه نکتهٔ منفی: تیغ داره؛ وقتی هرس میکنید و میخواید شاخ و برگها رو جمع کنید، دستتون تیغ میره :)) پس حتماً با دستکش باهاش کار کنید.

زرشک قرمز
۵. یاس هلندی
دوستان، یکی از بهترین پرچینهای ممکنه؛ مثل جوجهکباب میمونه، کسی نیست که بدش بیاد 🙂 یاس هلندی همیشه سبزه، برگهای پهن و براق داره، رشد متوسط داره، گلدار و خوشبو و معطره، بافت متراکمی داره و تقریباً هیچکدوم از آفتهای بقیهٔ پرچینها رو نداره! تا حدی سایه رو هم تحمل میکنه، یعنی زیر درخت هم میشه کاشتش.
فقط قدش بلند میشه؛ مثلاً کمتر از ۸۰ سانت نگه داشتنش سخته و خودش تا ۴ متر هم دیدم که رشد کرده. یه مشکل عمدهش حساسیت به کمبود آهن و آهک خاک هست که بیشتر توی تابستون خودش رو نشون میده؛ باید ماهی یه بار با اسید هیومیک و آهن محلولپاشی بشه و توی خاکش هم تغذیه بشه. یکی دیگه از مشکلاتش هم قیمتشه؛ اگه براتون مشکلی نیست، انتخاب خیلی خوبیه.

یاس هلندی
۶. برگ بو
دوستان، گیاهی بسیار معطره؛ وقتی موقع هرس قیچیش میکنید، بوی خوبی ازش میاد که آدم لذت میبره و همش دلش میخواد باهاش کار کنه و قیچیش کنه! پرپشته، برگهای دائم سبز، پهن و زیبا داره، بسیار هرسپذیره و به اشکال مختلف فرم میگیره، و به سایه، گرما، سرما و خشکی مقاومه. همهٔ اینها باعث شده گیاه خیلی پرطرفداری برای فضای سبز بشه. اگه بین برگ بو و یاس هلندی شک دارید، برگ بو رو توصیه میکنم، چون تا حالا هیچ مشکلی ازش ندیدم.
یه نکتهٔ خیلی مهم: توی نهالستانها به دو تا گیاه مختلف «برگ بو» میگن: یکی برگ بوی خوراکی (Laurus nobilis) که توی غذا میریزیم، و یکی لاروسراسوس یا برگ بوی پرچینی (Prunus laurocerasus) که برگهاش پهنتر و براقتره و همون گیاهیه که توی عکس پایین میبینید. برگ و دونههای لاروسراسوس سمیه و نباید توی غذا استفاده بشه. پس اگه برگ بوی پرچینی دارید، برگش رو توی قابلمه نندازید!

پرچین برگ بو (لاروسراسوس)
۷. کاملیا
این گیاه برای نقاطی با خاک اسیدی توصیه میشه؛ مثل شمال کشور، اروپا و آمریکای شمالی. چون به خاک اسیدی و هوموسی نیاز داره، کاشتش توی خاکهای معمولی کشور مرسوم نیست؛ اصلاً نگهداریش سخته، چه برسه بخواید پرچینش کنید! البته اگه خاکش رو درست کنید و مرتب بهش اسید هیومیک و آهن بدید، انتخاب خوبیه، چون گلهای درشت و خیلی زیبا و برگهای پهن و براقی داره و به آفات و بیماریها و سرما و گرما هم مقاومه. بیشتر بخونید: معرفی درختچه کاملیا.

پرچین کاملیا
۸. سرو خمرهای (تویا)
اگه دوست دارید سنگهای دیوار دیده نشه یا سبز بشه، با یه گیاه همیشه سبز و منطقی، من سرو خمرهای رو معرفی میکنم. با کاشت این سرو کنار هم و بعد هرس کردن همهشون، یکی از بهترین پرچینهای ممکن به دست میاد! رشد کمی داره، فرمپذیره، همیشه سبزه و آفت و بیماری خاصی هم نداره و بیدردسره. فقط همونطور که گفتم ارتفاع میگیره، و برای ایجاد دیوار سبز، قاب کردن مسیر، یا جداسازی قسمت آقایون و خانمها توی مراسمها :)) بسیار مناسبه.

پرچین تویا
۹. پیراکانتا
دوستان، اگه قفس پرنده یا مرغ دارید، یه طرف حیاطتون دیوار نداره و میخواید براش سیم خاردار بکشید 🙂 یا توی زمین کشاورزی، خرگوش و گراز زیاد بهتون حال میدن، توصیه میکنم با گیاه فوقالعادهٔ پیراکانتا دور تا دورش رو قاب کنید تا دیگه هیچ احدی نتونه ازش رد بشه، چون همهٔ تنش زخم میشه! توی یکی از پروژهها، صاحبکار دنبال یه پرچین بود که به جای فنس دور قفس پرندههای خاصش بکاره، و ما بهش پیراکانتا رو توصیه کردیم؛ هم ارتفاع زیادی میگیره (تا حدود ۴ متر)، هم تیغهای بدی داره و روباه و گربه نمیتونن واردش بشن.
همیشه سبزه و زمستونها با میوههای قرمز و نارنجی که شبیه زالزالکن، بسیار زیبا میشه. برای حصار، توی هر متر حدود ۳ تا بوته بکارید. گیاه خیلی کمآبی نیست، ولی شهرداری زیاد میکاره و بعد از جا افتادن، تقریباً با آب کم سر میکنه. اگه توی خونه سگ یا حیوون خونگی دارید، کاشتش رو توصیه نمیکنم، چون تنش رو زخم میکنه.

پیراکانتا
۱۰. رزماری و اسطوخودوس
گیاهانی همیشه سبز با برگهای معطرن که من بهعنوان پرچین استفاده کردم و همه راضی بودن. اولاً برگهاشون معطرن و آفتها رو از خودشون دور میکنن، و کلاً فضای سبزتون کمتر آفت میگیره. دوماً رشدشون بوتهایه و هرسپذیر و فرمپذیرن؛ انگار خدا آفریدتشون که ما ازشون پرچین بسازیم! برای پرچین کوتاه، حاشیهٔ مسیر و حتی نوشتن اسم و طرح توی فضای سبز کاربرد دارن و شهرداری هم برای همین زیاد ازشون استفاده میکنه. آفتاب کامل و خاک زهکشدار میخوان و آب زیاد اذیتشون میکنه. بیشتر بخونید: معرفی رزماری.

اسطوخودوس

رزماری
۱۱. بلوط همیشه سبز
این درخت (Quercus ilex) نسبتاً تازه به ایران اومده و توی بعضی نهالستانها پیدا میشه. با کنار هم کاشتن و هرس کردنش میشه یه پرچین زیبا ساخت که میوههایی شبیه بلوط روی خودش میده. برگهاش سبز تیرهست و پشتشون نقرهای، و بسیار مقاومه به گرما، خشکی، سرما، آفتاب و هر چیز سختی که فکرش رو بکنید :))) فقط بحث قیمتشه و نهالستانی که گیرش بیارید.

پرچین بلوط همیشه سبز
۱۲. آکوبا
آکوبا یکی از گیاههای مناسب برای پرچین در نقاط سایه هست؛ برگهای پهن و دورنگ با خالهای زرد و سفید و حاشیهٔ دندونهدار داره. بسیار هرسپذیر و فرمپذیره، رشد متوسطی داره و بهترین رشدش توی جاهای سایه و مرطوبه. هرگز آکوبا رو زیر آفتاب نکارید، چون لکههای سیاه و سوخته روش ظاهر میشه که خیلی به گیاه ضرر میزنه.

پرچین آکوبا
۱۳. اسپیره
اسپیره هم گیاه بسیار دوستداشتنیه، با اون برگهای ریز و دندونهدار که توی دستت خشخش میکنه؛ لعنتی همیشه حس بهار رو داره! بافت خیلی متراکمی داره و توی بهار گلهای سفید ریزی میده که به خاطرش به گل عروس معروف شده. بافت متراکم، نیمههمیشهسبز بودن و هرسپذیری باعث شده یه گیاه مناسب برای پرچین در نقاط سایهآفتاب باشه، ولی تحملش به سایه از میخک هندی و آکوبا کمتره.

پرچین اسپیره
۱۴. میخک هندی
میشه گفت میخک هندی مقاومترین گیاه به سایه بین این پرچینهاست! رشد متوسط، هرسپذیری و فرمپذیری خوبی داره و بسیار به شرایط محیطی مقاومه. برگهای براقی داره، انگار که اسپری براقکننده بهش زدن! توی بهار هم گلهای خوشبویی میده. یه مدل مینیاتوری داره که قدکوتاه و خیلی متراکمه و حالت کپهای و بالشتکی پیدا میکنه، و یه مدل معمولی که قد بلندی میگیره.
تنها بدیش که بزرگترین بدیش هم هست، اینه که جاذب آفت شپشک آردآلود میشه :(( طوری که ملکهٔ این حشرهها رو با چشم روش میبینی! یعنی تبدیل میشه به یه پایگاه نظامی برای شپشکها 🙁 برای مهارشون، زمستونها با روغن ولک سمپاشی کنید و داخل بوته رو کمی تنک کنید تا هوا رد بشه. نوع مینیاتوریش رو توی باغچههای سایه بکارید؛ از همه امنتره :))
مقایسهٔ سریع گیاهان پرچین
| گیاه | نور | همیشه سبز؟ | نقطهٔ قوت | نقطهٔ ضعف |
|---|---|---|---|---|
| شمشاد | آفتاب تا سایه (بسته به نوع) | بله | قاب باغچه و مسیر | سفیدک و شپشک |
| ترون | آفتاب | تقریباً | رشد سریع، گرفتن دید | کرم سفید ریشه |
| بامبو | آفتاب تا نیمسایه | بله | لاکچری و پرپشت | پرآب، کمبود آهن |
| زرشک قرمز | آفتاب | نیمهخزاندار | رنگ قرمز | تیغ و سفیدک |
| یاس هلندی | آفتاب تا نیمسایه | بله | گل معطر، کمآفت | قیمت، کمبود آهن |
| برگ بو | آفتاب تا سایه | بله | معطر و کمدردسر | نوع پرچینیش سمیه |
| کاملیا | نیمسایه | بله | گل درشت و زیبا | خاک اسیدی میخواد |
| سرو خمرهای | آفتاب | بله | دیوار سبز، بیدردسر | ارتفاع میگیره |
| پیراکانتا | آفتاب | بله | حصار تیغدار، میوهٔ زمستونی | برای حیوون خونگی خطرناک |
| رزماری و اسطوخودوس | آفتاب | بله | معطر، کمآب | پرچین کوتاه |
| بلوط همیشه سبز | آفتاب | بله | مقاوم به گرما و خشکی | قیمت و کمیابی |
| آکوبا | سایه | بله | برگ ابلق | آفتاب میسوزونه |
| اسپیره | نیمسایه | نیمه | گل سفید بهاره | سایهٔ کامل نه |
| میخک هندی | سایه تا آفتاب | بله | مقاومترین به سایه | شپشک آردآلود |
نکتههای کاشت و هرس پرچین
- فاصلهٔ کاشت: برای بیشتر پرچینها، توی هر متر حدود ۲ تا ۳ بوته بکارید؛ برای پرچینهای کوتاه و متراکم مثل شمشاد و رزماری کمی نزدیکتر. اگه میخواید پرچین خیلی پر بشه، دو ردیف زیگزاگی بکارید.
- زمان کاشت: بهترین زمان کاشت پرچین اواخر زمستون و اوایل بهار، یا پاییزه.
- هرس از همون اول: بعد از کاشت، سر بوتهها رو کمی بزنید تا از پایین شاخه بدن. پرچینی که سال اول هرس نشه، از پایین نخنما میشه.
- شکل هرس: پرچین رو طوری هرس کنید که پایینش کمی پهنتر از بالاش باشه؛ اینطوری نور به شاخههای پایینی هم میرسه و پایینش خالی نمیشه.
- تغذیه: پرچینی که مرتب قیچی میخوره، به کود بیشتری نیاز داره؛ بهار و تابستون یه کود کامل و برای پرچینهای حساس به آهن (بامبو، یاس هلندی، کاملیا) آهن و اسید هیومیک بدید.
سؤالات پرتکرار شما
برای بام یا تراس آفتابگیر، توی گلدون، چه پرچینی بکارم که دید خونههای اطراف رو بگیره؟
من باشم نی خیزران (بامبوی گلدونی) رو انتخاب میکنم؛ هم رشد زیادی داره، هم دائم سبزه، هم بافت پری داره و مقاومه. بیشتر بخونید: معرفی آروندیناریا.
توی اهواز و مناطق خیلی گرم، دور زمین چه پرچینی بزنم که نه آدم رد بشه نه حیوون؟
از درخت کنوکارپوس یا پیراکانتا استفاده کنید.
برای حصار زمین کشاورزی، پیراکانتا مناسبه؟ چند تا بوته بکارم؟
بله، خیلی مناسبه. از نهالستانهای شهرتون تهیه کنید و توی هر متر حدود ۳ تا بوته بکارید. پیراکانتا معمولاً تا حدود ۴ متر ارتفاع میگیره.
بامبو سرمای زمستون و گرمای تابستون کرج رو تحمل میکنه؟
بله، برای کرج خیلی خوب میشه. فقط یادتون باشه تغذیه براش تعیینکنندهست؛ آهن و اسید هیومیک غذای اصلیشه که سبز نگهش میداره، به تناوب با کود کامل.
یاس هلندی چند متر رشد میکنه؟
تا حدود ۴ متر هم دیدم رشد کرده، ولی با هرس میشه توی ارتفاع دلخواه نگهش داشت.
برای جلوی پیادهروی خونه، درختچهای با گل خوشبو میخوام.
ترون (برگ نو) یا یاس هلندی بکارید؛ هر دو گلهای خوشبو دارن و برای پرچین جلوی خونه عالین.
بیشتر بخوانید:

سلام برای باغ دراب و هوای سردسیر کدوم مناسبه
سلام
ما دور تا دور باغ را گل محمدی کاشتیم
پیشنهاد می کنم،، هم برداشت گل محمدی داریم هم زیبایی هم بعنوان دیوار طبیعی بعد از چند سال عالیه 👌
از اطلاعات خوبتون ممنون
در مورد روش صحیح کاشت و زمان مناسبش لطفا راهنمایی کنید
✗ لعنتی همیشه حس بهار رو داره ← همیشه حس بهار رو داره ✓