سلام خدمت همهٔ دوستان عزیز باغ شیشهای. اگه مقالههای دیگهٔ ما رو خونده باشید، میدونید که زرشک زینتی پای ثابت طرحهای منه :)) همیشه توی طرحهام، اگه دنبال قرمز کردن یا شکستن تونالیتهٔ رنگ بودم، یا میخواستم طرح رو از کلیشه دربیارم، سراغ این درختچه میرفتم.
زرشک زینتی یه بوته برای همهٔ فصلهاست: بهار گلهای زرد کوچیک میده، تابستون برگهای ارغوانی و قرمزش خودنمایی میکنه، پاییز سرختر و آتیشیتر میشه، و زمستون حبههای قرمز براقش روی شاخه میمونه. توی این مقاله هر چی لازمه دربارهٔ نگهداری، هرس و تکثیرش بدونید رو براتون نوشتم.
جمعبندی سریع
- نور: آفتاب کامل؛ توی سایه رنگش کدر میشه و گل و میوه نمیده.
- آبیاری: هر وقت خاک خشک شد؛ آب زیاد خرابش میکنه.
- سرما: خیلی مقاومه؛ توی سرما سرختر هم میشه.
- گرما: برای مناطق خیلی گرم جنوب مناسب نیست.
- همیشه سبز؟ نه کاملاً؛ نیمهخزانداره.
- کاربرد: پرچین کوتاه، ترکیب رنگ و کاشت تکی.
- میوه: زینتیه؛ با زرشک خوراکی فرق داره.
زرشک زینتی چه گیاهیه؟
رایجترین زرشک زینتی که توی فضای سبز ایران کاشته میشه، زرشک ژاپنی یا Berberis thunbergii هست؛ درختچهای با شاخ و برگ متراکم و گرد، حدود یه متر ارتفاع و پهنای زیاد، و خارهای تیز روی ساقه. معروفترین رقمش هم زرشک ارغوانی (Atropurpurea) هست که برگهای ارغوانی تیره داره و به خاطر همین رنگ خیلی زیاد کاشته میشه. رقمهای طلایی، صورتیابلق و پاکوتاه هم داره.
زرشک گیاه پردوامیه و حدود پنج ساله به بلوغ کامل میرسه، ولی از همون سالهای اول گل میده. گلهاش زرد و کوچیک و درخشانن و آخرش تبدیل میشن به حبههای گرد و قرمز براق که توی خوشههای کوچیک و بزرگ آویزونن و تا زمستون روی بوته میمونن.
زرشک زینتی همیشه سبزه؟
یکی از خوانندههای عزیز یه بار درست گفت که زرشک زینتی کاملاً همیشه سبز نیست. زرشک زینتی نیمهخزانداره؛ توی سرما سرختر و قشنگتر میشه، و توی زمستونهای سرد بخشی از برگهاش رو میریزه، ولی شاخههای قرمز و حبههاش هنوز زیباییاش رو حفظ میکنن. اگه دنبال یه زرشک واقعاً همیشه سبز هستید، سراغ زرشک همیشه سبز برید که برگهای سبز براق، تیغهای بلند و گلهای نارنجی داره.

زرشک همیشه سبز
فرق زرشک زینتی با زرشک خوراکی
زرشک زینتی رو با زرشکی که روی پلو میریزیم اشتباه نگیرید! زرشک خوراکی (زرشک بیدانه) مال باغهای خراسان جنوبی، مثل قائن و بیرجنده و یه گونهٔ دیگهست. حبههای زرشک زینتی خوراکی نیستن و فقط برای زیباییان؛ پرندهها زمستون میخورنشون، ولی شما نخورید 🙂 اگه دنبال زرشک خوراکی هستید، بذر زرشک رو هم توی دمبرگ داریم.

حبههای قرمز زرشک
نیازها و نگهداری زرشک زینتی
نور مناسب زرشک زینتی
زرشک زینتی برای اینکه همهٔ محاسنش رو نشون بده، به آفتاب کامل نیاز داره. توی سایه برگهای ارغوانیاش سبز و کدر میشن، کمپشت میشه و گل و میوهٔ زیادی نمیده. پس اگه باغچهتون کلاً توی سایهست، سراغ زرشک نرید و از درختچههای سایهدوست استفاده کنید.
آبیاری زرشک زینتی
همهٔ زرشکها به خشکی مقاومن، ولی آبیاری منظم تابستونه اونها رو خیلی پرجاذبهتر میکنه. بذارید خاک بین دو آبیاری خشک بشه و بعد عمیق آبش بدید. آب زیاد خرابش میکنه؛ ریشهاش خفه میشه و برگهاش زرد میشن.
دما
زرشک زینتی به سرما و یخبندان خیلی مقاومه و برای دماوند و لواسون و شهرهای سرد عالیه. ولی برای مناطق خیلی گرم و خشک جنوب مناسب نیست؛ توی گرمای شدید برگهاش میسوزه و خشک میشه. اگه توی شهر گرمی هستید و حتماً میخواید داشته باشیدش، جایی بکاریدش که بعدازظهرها سایه باشه.
خاک مناسب زرشک زینتی
توی بیشتر خاکها خوب رشد میکنه، ولی بهترین رشد رو توی خاک تقویتشده با مواد آلی داره. موقع کاشت، خاک چاله رو با کود دامی پوسیده قاطی کنید و مطمئن بشید زهکشی خوبی داره و آب پاش نمیمونه.
تغذیه و کوددهی
اوایل بهار یه کود کامل مثل کود ۲۰-۲۰-۲۰ بدید و اواسط تابستون تکرارش کنید تا رشد بیشتری بکنه. برای گل و میوهٔ بیشتر، آخر زمستون یه نوبت کود فسفره هم پاش بریزید. پاییز کود نیتروژندار ندید که رشد تازه رو تحریک کنه و سرما بزنه.
هرس
زرشکها اصولاً به هرس خاصی نیاز ندارن. اگه بذارید به فرم طبیعی و آزادانه رشد کنه، گلها و حبههاش جالبتر و تأثیرگذارتر میشن. ولی بعضیها با قیچی سرزنی به شکل گرد یا پرچین مرتب درش میارن که اونم قشنگه. بهترین وقت هرس اواخر زمستونه، ولی مرتب کردنش هر وقت سال مجازه. شاخههای خشک و پیر رو هم از ته ببرید تا بوته جوون بمونه. فقط حتماً دستکش ضخیم بپوشید، چون تیغهاش بیرحمن!
تکثیر زرشک زینتی
- با قلمه: راحتترین روش. قلمههای چوبی اواسط تا اواخر زمستون، یا قلمههای نیمهچوبی اوایل تابستون، بهراحتی ریشه میدن. ته قلمه رو با هورمون ریشهزایی آغشته کنید و توی ماسه یا پرلیت بکارید.
- با بذر: بذر رو از حبههای رسیده دربیارید و تازه بکارید. فقط بدونید رقمهای ارغوانی از بذر معمولاً سبز درمیان و رنگشون رو حفظ نمیکنن؛ برای همین قلمه بهتره.
گلدهی
گلهای زرد درخشانش توی بهار باز میشن. گلها کوچیکن، ولی وقتی کل بوته پر گل میشه، کنار برگهای ارغوانی خیلی قشنگه. بعدش هم حبههای قرمز درمیان که تا زمستون میمونن.
آفات و بیماریها
زرشک گیاه کمدردسریه. گاهی شپشک یا حشرات سپردار بهش حمله میکنن که با سمپاشی یا پاشیدن روغن ولک توی زمستون بهخوبی مهار میشن. توی جاهای مرطوب و بدون جریان هوا هم ممکنه سفیدک بزنه؛ کمی هرس داخل بوته کمک میکنه هوا رد بشه.
زرشک زینتی در طراحی فضای سبز
به خاطر تیغهاش، زرشک برای پرچین کوتاه و حصار دور باغچه خیلی مفیده؛ کسی جرئت نمیکنه از وسطش رد بشه 🙂 کاشتش کنار گیاههای دیگه هم خیلی زیباست:
- کنار شمشاد طلایی و کامیس پاریس، رنگ ارغوانیاش حسابی تضاد قشنگی میسازه.
- کنار گیاههای برگنقرهای مثل اسطوخودوس و آرتمیزیا، ترکیب رنگ اعیونی درمیاد.
- زیر درختهایی مثل افرا و گوجه قرمز، طرح رو یکدست قرمز و ارغوانی میکنه.
بیشتر بخونید: گیاهان مناسب برای پرچین.
سؤالات پرتکرار شما
زرشک زینتی رو میشه توی گلدون بزرگ نگه داشت؟
بله، میشه؛ ولی نه توی اتاق! باید توی حیاط یا تراس، زیر آفتاب باشه و هر وقت خاکش خشک شد آبیاری بشه. آب زیاد هم خرابش میکنه. فقط وقتی خیلی بزرگ بشه، موقع عوض کردن گلدون حسابی اذیت میشید، چون تیغداره!
چرا زرشک زینتی من میوه نمیده یا خیلی کم میده؟
اگه توی گلدونه، ببریدش توی زمین تا بعد از رسیدن به بلوغ، گل و میوهٔ زیاد بده. اگه توی زمینه و چند سالشه، تقریباً همیشه مشکل از نور کمه؛ زرشک زینتی آفتاب کامل میخواد.
توی هوای گرم و خشک کاشتمش، آب زیاد میدم ولی برگهاش خشک میشن. چیکار کنم؟
زرشک زینتی گرمای شدید رو دوست نداره و آب زیاد هم مشکل رو بدتر میکنه. آبیاری رو به «هر وقت خاک خشک شد» برسونید، صبح زود آب بدید نه وسط روز، و پای بوته رو مالچ بریزید تا خاک خنک بمونه. اگه بعدازظهرها سایه داره، خوبه. با اومدن هوای خنک پاییز، معمولاً دوباره سرحال میشه.
زرشک زینتی رو توی هوای سرد بکاریم رشد میکنه؟
بله، این گیاه توی سرما سرخ میشه و چون نیمهخزانداره، عالی میشه. فقط تا بهار رشد نمیکنه و از بهار راه میفته. بیشتر بخونید: درختان و درختچههای مقاوم به سرما.
برای باغچهای که کلاً توی سایهست، زرشک خوبه؟
نه، زرشک توی سایه رنگش رو از دست میده و گل و میوه نمیده. برای سایه از آکوبا، ماهونیا، ناندینا یا شمشاد استفاده کنید.
زرشک زینتی رو از کجا بخرم؟
توی بازارهای گل و نهالستانهای همهٔ شهرها پیدا میشه؛ مثلاً نهالستانهای جادهٔ محمدشهر کرج.
بیشتر بخوانید:


سلام
یه سوال داشتم و این که چی کار کنیم تو این فصل که سرده هوای گلخونه ای برای گیاه محیا کنیم که تا حدودی گرم باشه. اتاق من گرم نیست می ترسم حسن یوسف و پوتوس و گیاه گندمی و هر چی که دارم خراب شه. چی کار کنم که تا حدودی کمتر سرما رو جذب کنن و به رشدشون ادامه بدن ؟
سوال بعدی: تو این فصل می شه بهشون کود مایع داد؟مشکلی براشون پیش نمی یاد ؟
با تشکر
سلام خوبی شما؟ببین نیازی به گرم کردن اتاق نیست فقط نورش رو زیاد کنید و اب رو متعاقبا کم کنید تا مشکل پیش نیاد نهایتا یه هیتر یا بخاری کوچیک بزارید تو اتاق دیگه
سلام. من اینو تو یه آب هوای گرم وخشک کاشتم. برای همین آب زیاد میدم بهش. البته از حدود ساعت ۱۲میرن زیر سایه. ولی برگهاش دارن خشک میشن. چه کنم با این وضع ؟
وقت بخیر جناب سجادی اگر ممکنه اسم این درخت را که در تهران در فضای سبز کار میشه بفرمایید
Attachment
ببخشید این عکسشه شرمنده
سلام عزیزم خوبی شما؟ این درختچه زیبای ارغوانه یا Cercis siliquastrum توی ایران دو تا گونه ی چینی و کانادایی ه هستش ولی اونی که توی خیابونا میبینی همون اولیه ! توی بهار اول گل میده بعد برگ میده و تنها درختیه که روی هم تنه گل میده نه فقط روی شاخه !!!
اسم درخت ارغوان ،شهرستان نجف آباد از استان اصفهان با چوب ارغوان سبدهایی زیبایی بافته می شود ،البته توسط هنرمند آن ،کار هرکس نیست
سلام خسته نباشید ایا زرشک زینتی در گلدان بزرگ قابل نگهداری است؟ وازکجا میتوان ان را خرید؟ با تشکر
سلام عزیزم خوبی شما؟ بله میشه نگهداری کرد ولی نه توی اتاق زیر افتاب باید گذاشت تو حیاط و با خشکی خاک آبیاری بشه ، اب زیاد هم خرابش میکنه ! فقط موقع تعویض گلدونش وقتی خیلی بزرگ بشه اذیت میشید چون تیغ داره !
سلام جناب اقای مهندس سجادی خوب هستید؟ ببخشیدبازبنده مزاحمتان شدم مایه باغچه دیگه توحیاط داریم که کلاتوسایه هستش قصددارم یه گیاه ازبین اینهابکارم شماکدامشان روتوصیه میکنید؟زرشک زینتی.طاووسی.یاس.دم موشی.گل رزسانازیاازدرختان میوه کدوم یک ازاینها:انار.البالو.انجیر.به.گوجه قرمز.سیب.سنجدلطفاراهنماییم کنیدخیلی ازشماسپاسگذارم
سلام آقای مهندس، دنبال اطلاعاتی دربارۀ بربریس لبنانی، از جمله عکس و شرایط موردنیاز گیاه (نور، آبیاری، دما، رنگ گل، فصل گلدهی و….)هستم. پیشاپیش از مهر تان سپاسگزارم.