با سلام خدمت همهٔ دوستان عزیز باغ شیشهای. در خدمت شما هستیم با درخت نارون؛ درخت جنجالیای که هنوز بحث سر اینکه توی فضای سبز تهران مقاومه یا نه ادامه داره و طرفدارهای دوآتیشهای هم پیدا کرده! این درخت نسبت به چنار چرخه اقتصادی بهتری داره و بهتر چرخ اقتصاد و پیمانکار و میچرخونه 😁😁 برای همین کم کم چنار مقاوم منسوخ شد و به جاش نارون اومده ! اصلا چه معنی داره چنار بکاری که دو زار فایده اقتصادی نداشته باشه !!!
یه عده معتقدن این درخت به سرما و گرما و خشکی مقاومه، تاج گرد و قشنگی داره و از قدیم و ندیم توی تهران کاشته میشده. این دسته بیشتر به مؤسسهٔ جنگلها و مراتع نزدیکن. ولی یه عده از دوستان شهرداری، که نظرشون به مؤسسهٔ تحقیقات گیاهپزشکی نزدیکتره، میگن بیماری هلندی و سوسک برگخوار نارون امون درخت رو بریده و دائم باید در حال مبارزه با این آفتها بود! بگذریم…
این درخت زیبا توی کشور چندین گونهٔ مهم داره و یه گونهاش هم بومی خود ایرانه که پایینتر توضیح میدم.
جمعبندی سریع
- نور: آفتاب کامل؛ توی اتاق و سایه زرد و ضعیف میشه.
- آبیاری: اول عمیق و چند روز پشت سر هم، بعد از جا افتادن هفتهای یه بار.
- خاک: کمتوقعه، ولی خاک خیلی آهکی و شور (pH بالای ۸) برگهاش رو میسوزونه.
- بهترین نوع برای تهران و کرج: نارون چتری و اوجا؛ برای ویلا نارون مجنون.
- بزرگترین دشمنها: سوسک برگخوار، سوسک پوستخوار و بیماری هلندی.
- تکثیر: بذر تازه، آخر بهار.
- پیشنهاد من: برای فضای سبز کارخونه یا پیمانکاری شهرداری، نارون رو توصیه نمیکنم. توی منطقهٔ معتدل یه تکدرخت، اونم نارون مجنون، عالیه!
درخت نارون چه شکلیه؟
پوست درخت نارون اولش صافه و بعد از مدتی رگهرگه میشه. شاخههاش پوشیده از برگهای متناوب، بیضی و دمبرگدارن. پهنک برگش قرینه نیست (یه طرفش از اون طرف پایینتره) و لبهاش دندونههای زیادی داره. این برگ نامتقارن بهترین نشونه برای شناختن نارونه.
دستههای گلش قبل از دراومدن برگها، روی شاخههای کوتاه باز میشن و گردهافشانیاش با باده. میوهاش هم یه دونهٔ کوچیکه که دورش یه بال کاغذی گرد داره و با باد پخش میشه.
درخت آزاد هم که توی شمال میبینید، از همین خانوادهٔ نارون (Ulmaceae) حساب میشه.
نیازها و نگهداری درخت نارون
نور مناسب درخت نارون
اصلاً قابل بحث نیست! این درخت باید توی آفتاب کامل کاشته بشه. اگه کاشتید و بعداً زیر یه درخت بزرگتر افتاد و خوب نور بهش نرسید، اگه دقت کنید میبینید که به سمت نور کج میشه و رشد میکنه.
خیلیا بونسای نارون رو میخرن، میارن توی اتاق نگه میدارن و بعد توقع دارن رشد کنه و زرد نشه! داداشای گلم، دخترعموهای گلم، این درخت نور کامل میخواد و بحث هم نکنید 🙂 بونسای نارون باید بیرون، جلوی آفتاب باشه. بیشتر بخونید: ساخت انواع بونسای.
آبیاری درخت نارون
برای اینکه ریشهها بهتر رشد کنن و درخت بعداً مقاوم بشه و نخواید هر روز آب بدید، بعد از کاشت چند روز پشت سر هم عمیق آبش بدید تا ریشهها برن پایین. وقتی بزرگ شد و جا افتاد، هفتهای یه بار آبیاری کافیه؛ ریشههاش خودشون آب رو از اون زیر پیدا میکنن و از شما مستقل میشن 🙂
اگه بعد از بزرگ شدن هر روز آب بدید، با مشکلات تازهای مثل انواع آفت، قارچ و بیماری روبهرو میشید. البته هیچ آدم عاقلی ترجیح نمیده به جای هفتهای یه بار، هر روز آب بده 🙂
آبیاری قطرهای برای این درخت خوبه، به شرطی که از اول قطرهای باشه. اگه بعداً قطرهای کنید، منتظر یه شوک موقت توی درختتون باشید. یادتون هم باشه که آبیاری نامنظم یکی از دلیلهای اصلی ضعیف شدن درخت و حملهٔ بیماری هلندیه.
دما
نارونها طیف نسبتاً گستردهای از دما رو خوب تحمل میکنن. گرما رو تا حدود ۳۵ درجه بهخوبی تحمل میکنن، و بالاتر از اون هم اگه آب کافی داشته باشن و خشکی نکشن، مشکل خاصی پیدا نمیکنن. سرما رو هم خوب تحمل میکنن. نارون توی شمال کشور زیاده و درخت جنگلیه؛ برای بیابون و مناطق خیلی خشک اصلاً اوکی نیست.
خاک مناسب درخت نارون
نارون معمولاً درخت کمنیازیه و توی هر نوع خاکی به عمل میاد. ولی اگه خاک pH بالای ۸ و ۹ داشته باشه، یا شوری و آهکش بالا باشه، برگها خشک میشن و میسوزن. خاک سفت و آهکی هم درخت رو ضعیف میکنه و راه رو برای بیماری هلندی باز میکنه.
پس شما که میخواید باغ احداث کنید یا برای کارخونهتون درخت بکارید، بهتره قبل از کاشت یه آزمایش خاک بدید تا بدونید چی بکارید بهتره.
رطوبت
نارون درختیه که رطوبت براش خیلی خوبه، مثل نارون ملج که توی شمال هست و برگهای پهنی داره. ولی همین ملج بیاد توی تهران یا کرج، برگهاش کوچیک میشن و خشک میشن. واسه همین مهمه بدونید برای شهر خودتون چه نارونی انتخاب کنید:
- تهران و کرج: نارون چتری یا اوجا
- ویلا و فضای سبز ویلا: نارون مجنون بینظیره و سرما رو هم خوب تحمل میکنه
- غرب کشور: نارون ایرانی از همه بهتره
- شمال: ملج و اوجا
تغذیه و کوددهی
نارون پرتوقع نیست. هر سال آخر زمستون یه کم کود دامی پوسیده پاش بریزید و پابیل کنید. برای نهالها و درختهای جوون هم توی فصل رشد، ماهی یه بار کود ۲۰-۲۰-۲۰ بدید. درختی که خوب تغذیه بشه، جلوی آفت و بیماری هلندی خیلی مقاومتره.
تکثیر درخت نارون
بهترین و تجاریترین راه تکثیر این درخت، کاشت بذر توی اواسط و آخر بهاره. نیمهٔ بهار که بذر رسید، بهراحتی از روی درخت بچینید (بذر نارون زود قوهٔ نامیهاش رو از دست میده، پس تازه بکارید). بذرها رو توی آب بذارید تا پوستهشون نرم بشه، بعد توی خزانهٔ ماسه بریزید و روشون یه لایهٔ نازک پیتماس یا کود دامی سرندشده بریزید و منتظر جوونه زدن بمونید.
بعد از جوونه زدن، نشاها رو جدا کنید و توی گلدون کوچیک بکارید و با کود ۲۰-۲۰-۲۰ تغذیه کنید. با بزرگ شدن نشاها، گلدونشون رو هم بزرگتر کنید. بهار سال بعد ببریدشون توی زمین اصلی تا سریع بزرگ بشن و تنه و تاج مناسبشون رو پیدا کنن.
بعد از اینکه این نهالها بزرگ شدن، آمادهٔ پیوند میشن. معمولاً نارون چتری رو روی پایهٔ اوجا پیوند میزنن و نتیجهاش میشه همین نارونهای زیبا و گرد توی شهر.

بذر نارون

نشا نارون
تکثیر با قلمه فقط برای بهنژادی استفاده میشه؛ یعنی وقتی بین نشاها یا درختهای باغ یه ویژگی پسندیده پیدا کردید و تصمیم گرفتید فقط از همون درخت تکثیر کنید. توی زمستون از شاخههای چوبی و توی تابستون از شاخههای نیمهچوبی، قلمههای ده سانتی بزنید. ته قلمه رو با هورمون ریشهزایی آغشته کنید و توی بستر ماسه بکارید تا حدود یه ماه بعد ریشه بده.

قلمه نارون
آفات و بیماریهای درخت نارون
سوسک برگخوار نارون
عامل اصلی اختلاف بین علما برای کاشت این درخت توی فضای سبز همینه! سوسک برگخوار و لاروهاش برگها رو میخورن و برگ شبیه توری میشه؛ یعنی رگبرگها میمونن ولی همهٔ بافت سبز برگ خورده میشه. اگه حمله شدید باشه، وسط تابستون درخت مثل پاییز قهوهای و لخت میشه.

سوسک برگخوار نارون
سوسک پوستخوار نارون
این سوسک پوست درخت رو سوراخ میکنه و زیر پوست تونل میزنه و از بافت زندهٔ زیر پوست تغذیه میکنه، و اینطوری درخت رو ضعیف میکنه. اگه روی تنه سوراخهای ریز مثل جای ساچمه دیدید، کار همین سوسکه. از همه مهمتر، این سوسک ناقل بیماری هلندی هم هست.

نشانه های سوسک پوست خوار
مبارزه با سوسکهای نارون
حتماً توی شهرها نوارهای زردی رو که دور تنهٔ نارونها پیچیده شده دیدید. اون چسبهای زرد برای گرفتن لاروهای سوسک برگخوار هستن که از تنه پایین میان تا توی خاک شفیره بشن، و حشرههای بالغ رو هم شکار میکنن. بهترین راههای مبارزه:
- سمپاشی توی بهار، وقتی سوسکها تازه فعال شدن، با یه سم سیستمیک مثل کنفیدور
- بستن نوار چسب زرد دور تنه از اواخر بهار
- پابیل کردن زیر درخت توی پاییز و سمپاشی آخر پاییز روی زمین و تنه، برای از بین بردن لاروها و شفیرهها
- زدن مرهم تنه توی زمستون
- هرس و سوزوندن شاخههای خشک و آلوده، چون سوسک پوستخوار توی چوب ضعیف و خشک تخم میذاره
بیماری هلندی نارون
چند سال پیش دوستانم توی شهرداری تهران زنگ میزدن و دربارهی خشک شدن یهویی نارونها سؤال میکردن. بهشون میگفتم بیماری هلندیه و متأسفانه درمونی نداره، وگرنه حتماً درمونش میکردم! این یکی از بیماریهاییه که شهرداریها همیشه با این درخت درگیرن.
عامل بیماری هلندی یه قارچه که سوسک پوستخوار اون رو از درخت بیمار به درخت سالم میبره. قارچ آوندهای درخت رو میبنده و درخت کمکم خشک میشه. نشونههاش معمولاً آخر بهار پیدا میشه:
- برگهای یه بخش از تاج، دستهای با هم زرد و خشک میشن
- سرشاخهها خم میشن و از نوک خشک میشن
- اگه پوست یه شاخهٔ بیمار رو بتراشید، زیرش رگههای قهوهای میبینید
درختهایی که آبیاری نامنظم دارن و خاکشون سفت و آهکیه و نمیتونن خوب غذا جذب کنن، بیشتر گرفتار میشن. درمان قطعی هنوز نداره. فقط اگه خیلی زود بفهمید، با بریدن شاخههای خشکشده (چند ده سانت پایینتر از جای خشکی)، سمپاشی با سم سیستمیک، و تغذیه و تقویت درخت، توی مراحل اول ممکنه بهتر بشه. اگه ازش بگذره، دیگه باید درخت رو ببرید، معدومش کنید و بسوزونید تا به درختهای دیگه سرایت نکنه.
پیشگیری از حملهٔ سوسک پوستخوار از همه چیز مهمتره و باید جدی باهاش مبارزه کرد. الان توی اروپا و آمریکا روی پایهها و رقمهای مقاوم به این بیماری کار کردن و همونها رو توی فضای سبزشون میکارن. باور کنید توی دنیای اول، اصلاح این درختها دنیایی داره… شاید واسه همینه که توی تهران سر کاشت این درخت اینقدر جنجاله.

از علائم بیماری هلندی
انواع درخت نارون
نارون چینی یا برگریز (Ulmus parvifolia)
این نوع نارون بومی شرق آسیاست، برگهای خیلی ریزی داره و بیشتر برای درست کردن و تربیت انواع بونسای استفاده میشه. به بیماری هلندی هم از بقیه مقاومتره.

نارون چینی یا برگ ریز
نارون اوجا یا اورجا (Ulmus minor)
درختیه که توی نقاط مختلف ایران اسمهای متفاوتی داره. برگهاش تخممرغی با پهنک نامتقارنه، سطحش زبره، لبهاش دندونههای دوتایی داره و بیکرک یا کمی کرکداره. گلهاش دمگل کوتاهی دارن و دستهای درمیان. این درخت توی تهران، جنگلهای شمال، جلگههای ساحلی مازندران و گیلان و ارسباران پخشه. پایهٔ پیوند نارون چتری هم معمولاً همینه.

نارون اوجا
نارون چتری (Ulmus densa)
بعضیها اصل این نارون رو از ترکستان روسیه و بعضیها از ایران و ارمنستان میدونن. توی باغهای ایران به عنوان درخت سایهافکن کاشته میشه و تاج کروی زیبایی درست میکنه؛ مثل همون درختهایی که بچهها توی دفتر نقاشی میکشن! برای کاشت توی شهرهای معتدل خیلی مناسبه.
درختیه با قد متوسط، شاخههای انبوه و صاف و خاکستری، و برگهای انبوه سبز تیره به طول ۳ تا ۷ سانت. رشدش از اوجا کمتره. توی اصفهان بدون پیوند هم دیده میشه، ولی جاهای دیگهٔ کشور معمولاً روی اوجا پیوندش میزنن. رقمهای ابلق و طلایی هم داره که توی باغبانی برای تزیین استفاده میشن.
نارون ملج (Ulmus glabra)
همون درخت ساکن جنگلهای شمال که به خاطر دوری از معرکهٔ شهر، کمتر از سوسک و بیماری آسیب دیده! برگهاش پهن و بیضیان و میوهاش بیضی یا تخممرغیه با یه دونه وسطش. ارتفاعش به ۳۰ متر و قطر تنهاش به بیش از یه متر میرسه، و توی جنگل تا وقتی کسی قطعش نکنه عمر میکنه!
چوب ملج توی صنایع دستی و روستایی کلی کاربرد داره. اگه توی ساختمون استفاده بشه، مثل چوب اوجا سالها دووم میاره و از حملهٔ حشرات چوبخوار در امانه، ولی جلوی رطوبت کمدوامه.

نارون ملج
نارون مجنون (Ulmus glabra ‘Pendula’)
یکی از معروفترین نارونهای زینتیه که روی پایهٔ ملج پیوند زده میشه. شاخههاش مثل بید مجنون آویزون میشن و یه چتر قشنگ درست میکنن. توی ویلاها و پارکها کاشته میشه و پیشنهاد اول من برای تکدرخت حیاطه.

نارون مجنون
نارون ایرانی (Ulmus boissieri)
این گونه بومی ایران و رشتهکوههای زاگرسه. نواحی غرب کشور میزبانش هستن و توی کرمان هم گزارش شده! کنار درختهای بلوط ایرانی توی غرب کشور بهخوبی زندگی میکنه و ما هم به داشتنش افتخار میکنیم 🙂

نارون ایرانی
مقایسهٔ انواع نارون
| نوع نارون | مناسب برای | ویژگی |
|---|---|---|
| نارون چتری | تهران، کرج و شهرهای معتدل | تاج گرد، سایهانداز |
| نارون اوجا | تهران و شمال | پایهٔ پیوند، رشد سریعتر |
| نارون مجنون | ویلا و تکدرخت حیاط | شاخههای آویزون |
| نارون ملج | شمال کشور | برگ پهن، درخت بلند جنگلی |
| نارون ایرانی | غرب کشور | بومی زاگرس |
| نارون چینی | بونسای و گلدون حیاط | برگ ریز، مقاومتر به بیماری هلندی |
سؤالات پرتکرار شما
درخت نارونم یهو خشک شد. درمون داره؟
اگه سرشاخهها از نوک خشک شدن و برگها دستهای زرد شدن، به احتمال زیاد بیماری هلندیه. تنه رو هم نگاه کنید؛ اگه سوراخهای ریز داره، سوسک پوستخوار بهش حمله کرده. توی مراحل اول با بریدن شاخههای خشک، سم سیستمیک و تقویت درخت شاید نجات پیدا کنه، ولی اگه بیشتر تاج خشک شده، متأسفانه درمون نداره و باید ببریدش تا به بقیه سرایت نکنه.
تنهٔ نارونم سوراخسوراخ شده. چیکار کنم؟
کرم خراط یا سوسک پوستخوار بهش افتاده. سم بزنید تا آفتها از بین برن و به درختهای دیگه سرایت نکنه. اگه درخت خیلی ضعیف شده، شاید بهتر باشه جایگزینش کنید.
دور نارون اوجا کلی نهال کوچیک سبز شده. اینا چیان؟
اینها بچههای همون درختن؛ بذرهاش پاش ریخته و سبز شدن، یا از ریشهٔ درخت مادر جوونه زدن. اگه نمیخواید، از ته ببریدشون تا انرژی درخت اصلی رو نگیرن. اگه هم نهال میخواید، با ریشه درشون بیارید و توی گلدون بکارید.
روی برگهای نارون برآمدگیهایی شبیه شکوفه یا کیسه درومده. چیه؟
اینا گال هستن؛ کیسههایی که شتهها یا آفتهای دیگه روی برگ درست میکنن و توشون پر از آفته. معمولاً درخت رو نمیکشه، ولی نشونهٔ اینه که درخت آلودهست. برگهای آلوده رو جمع کنید و توی بهار سمپاشی کنید.
نارون ملج چند سال عمر میکنه؟
توی جنگل، تا وقتی یکی بیاد قطعش کنه! نارونها اگه گرفتار بیماری نشن، چند صد سال عمر میکنن.
درخت آزاد هم از خانوادهٔ نارونه؟
بله، آزاد هم از خانوادهٔ نارون (Ulmaceae) هستش.
نارون برای کاشت توی پیادهرو خوبه؟
نارون چتری کمتوقع و زیباست و توی پیادهروهای شهرهای معتدل جواب میده؛ مثل همون درختهایی که بچهها توی دفتر نقاشی میکشن! فقط باید هر سال بهار حواستون به سوسک برگخوار باشه. اگه دنبال درخت کمدردسرتری هستید، زیتون تلخ رو هم ببینید.
بهترین زمان کاشت نهال نارون کیه؟
پاییز بعد از خنک شدن هوا و اواخر زمستون. وسط گرمای تابستون نکارید؛ مخصوصاً اگه تجربهٔ کافی ندارید، ریسک خشک شدنش زیاده.
بیشتر بخوانید:

سلام جناب مهندس، چندتا درخت داخل کارخانه یکی از آشنایان هست که مشخصاتش شبیه نارون ولی پهنک برگهاش نامتقارن نیست، ضمنا گل و میوه هم نمیده، به من گفتن چمدانی از خارج آورده، به نظر با شرایط آب و هوایی شهر قم خیلی سازگاره، میخوام به تعداد زیاد تهیه کنم نمیدونم چطوری؟ لطفا راهنمایی کنید استاد.
سلام خوبی؟ اول عکس بدید ببینم چی هست این درخت بعدا بهتون بگم
سلام ببخشید نارون چتری روی کدام پایه از نارون میشه پیوند زد؟
نارون به آلودگی هسته ای خیلی حساسه. قدیمیای این طرف و اون طرف ارس می گن بعد حادثه چرنوبیل تمام نارونهای منطقه خشک شدن.
سلام درخت ازاد هم جزو خانواده نارون هست>؟
سلام عزیزم بله از خانواده ulmaceae هستش
Attachment
سلام، وقت به خیر . با تشکر از مطالب خوبتون ، جاهایی که نارون اوجا وجود داره دیدم در اطرافش چیزی شبیه پاجوش به تعداد فراوان دیده می شه. می خواستم بپرسم اینها نارون های جوانه زده از بذر هستند (به شکل خود رو) یا از روی ریشه های گسترده شده نارون خارج می شن؟
سلام عزیزم بله اونا بذرش هستند ک ریختن پاش سبز شده و از طریق ریشه درخت مادر بچه هاشو تغذیه میکنه…..
سلام نارون ملج نهایتا چند سال عمر میکنه؟
سلام عزیزم خوبی؟ ببین توی جنگل اینها تا زمانیکه ک یکی بیا قطعشون کنه عمر میکنند.
Attachment
سلام. وقت بخیر. توی پارک کوهسنگی مشهد حدود یک ماه قبل درختی رو دیدم و بنظرم اومد که از روی برگش داره شکوفه درمیاره. امروز ۱۵ خرداد هم مجددا همون درخت رو دیدم. با جستجو به اینجا رسیدم. میخوام بدونم این گل یا میوه درخت هست یا آفت هست؟
سلام عزیزم خوبی؟ این درخت نارون که دچار بیماری گال باکتریایی شده و ازون گال توش پر از افت شده این درخت بیمار هست.
چند ساله یک نارون در پیاده رو کاشتم کاملا کم توقع و زیبا 🥰🥰🥰🥰
بله بسیار درخت زیبایی هست مثل درخت هایی که بچه ها توی دفتر نقاشی میکشن…
نارون به شرایط کم آبی وگرما مقاوم میکنند درشهرمان داریم قدیمی درکنار بلوط باشه رشد خوب میکنه برو یکم مطالعه کن وبعدبگوشما میخواین یه مشت درخت چینی به مردم میفروشید اشتباه غلط میدید درضمن نارون دراصفهان درجای خشک جواب داده
سلام وقت بخیر خواستم راهنمایی کنید درختی که هست عکس میزارم همین ناردون هسته واینکه دیدم بدنه درخت سوراخ سوراخ هست پپاینش مثل خاک اره ریخته توی سوراخ ها باچوب زدن حالت حشره های زرد کوچیکه که خیلی زیاد بودن میومدن بیرون ویکی گرفتیم داخل سوراخ هاش زدیم وگل زدیم حتی یکم مثل سمغ یه دجا بود کندیدم درخت کامران اون جاهایی که زدن نرم شده بود چیه کرم سفید باهمین سرسیاه بود بنظرتون دوباره سم بزنم چون سم توسوراخ هاش میزدیم میومدن زیاد بیرون سوریه گل میزدیم بنظرتون دوباره سم بزنم یا اینکه چند ساعت هرروز آب بدم درخت نخشکه چون ۶متر شده پدرش ۱۶ساله خدودا؟چه سمی بهتر چکار کنیم دیگه خواهشاً جواب بدید عکسهاشم میفرستم
سلام عزیزم خوبی؟ کرم خراط گرفته عزیزم سوسک پوست خوار هم به جونش افتاده….سم رو بزنین واسه ازبین بردن افات و پیشگری سرایت بقیه ولی این درخت دیگه مرخصه خودش امیدی بهش ندارم