سلام بر دوستان عزیز باغ شیشهای! این مقاله رو یه سال، روز سیزدهبدر، که جایی نرفته بودم نوشتم؛ نشستم و مقالهای که قولش رو داده بودم آماده کردم 😀
چند سالیه که توی مغازهها، درمونگاهها و بیشتر دفترها یه گیاهی میبینید شبیه به پاندانوس، با این تفاوت که لبهٔ برگهای کشیدهش صاف و بدون دندونهست و پایین بوتهش هم پیازیه! این گیاه کرینوم یا همون سوسن عنکبوتی هست. برگهاش از وسط، توی دل هم درمیان و حالت چتری و مجنون به خودش میگیره. این گل حسابی محبوب شده و حتی یه بار توی یه سایت فروش دیدم تا یه میلیون تومن هم روش قیمت زده بودن 😎
توی این مقاله از آبیاری و نور تا تکثیر با بچهپیاز و درمان لکه و زردی برگهاش، هر چی لازمه رو براتون نوشتم. امیدوارم خوشتون بیاد. ارادتمند، سجادی 🙂

گل کرینوم یا سوسن عنکبوتی
جمعبندی سریع
- نام علمی: Crinum (رایجترینش Crinum asiaticum) از تیرهٔ نرگسیان، پسرعموی بزرگتر آماریلیس.
- نور: زیاد ولی فیلترشده؛ پشت پنجرهٔ جنوبی یا پاسیو.
- آبیاری: هر وقت خاک خشک شد، سیراب؛ کمآبی برگها رو آویزون و زرد میکنه، آب زیاد پیاز رو میپوسونه.
- دما: تا حدود ۵ درجه رو تحمل میکنه؛ به یخبندون حساسه.
- رطوبت: عاشق رطوبته.
- تکثیر: با بچهپیازهای کنار پیاز مادر؛ بذر هم میده ولی تا سه سال گل نمیده.
- سمی بودن: پیاز و برگهاش سمیه؛ از دسترس بچهها و حیوونها دور باشه.
کرینوم یا سوسن عنکبوتی چه گیاهیه؟
کرینوم در اصل یه گیاه پیازیه و سیستمش مثل گلهای پیازیه، بیشتر از همه شبیه آماریلیس؛ در واقع میشه گفت پسرعموی بزرگتر آماریلیس هست. پیازی بودنش هم یعنی یه دورهٔ استراحت لازم داره. به خاطر پیازی بودنش بهش «سوسن» میگن و به خاطر شکل گلهای معطرش که رشتههای باریک و بلند دارن و شبیه عنکبوتن، «سوسن عنکبوتی».
گلهاش درشت و معطرن و شبها عطرشون بیشتر میزنه بیرون. هرچی نورش بیشتر و آبش کمتر باشه، عطر گلهاش هم بیشتر میشه. توی ایران بیشتر رنگ سفیدش پیدا میشه و من رنگ دیگهای توی بازار ندیدم، ولی توی دنیا رقمهای صورتی و رقمهایی با برگ ارغوانی هم داره.
کرینوم توی طبیعت معمولاً با گلهای دیگه سازگار نیست و خاصیت آنتاگونیستی داره؛ یعنی اگه دو تا گیاه کنار هم باشن، از ریشهشون موادی ترشح میشه که ریشهٔ گیاه کناری رو اذیت میکنه و اونی که قویتره، اون یکی رو کنار میزنه، مثل درخت گردو که زیرش چیزی سبز نمیشه! پس بهتره کرینوم توی گلدون خودش تنها باشه.

سوسن عنکبوتی
نکتهٔ ایمنی: مثل بیشتر گیاههای پیازی تیرهٔ نرگس، همهٔ قسمتهای کرینوم، مخصوصاً پیازش، سمیه و خوردنش باعث تهوع و مسمومیت میشه. پس از دسترس بچهها، گربه و سگ دور نگهش دارید و بعد از کار با پیازش دستهاتون رو بشورید.
نیازها و نگهداری کرینوم
آبیاری کرینوم
دوستان عزیز، این گل پیازیه؛ آبیاری زیاد، یا خاکی که آب زیاد نگه میداره، باعث پوسیدگی پیاز میشه و عمر گلها رو هم کوتاه میکنه. فقط وقتی خاک خشک شد آب بدید. دقت کنید گفتم وقتی خاک خشک شد! یعنی اگه اتاق یا هوا گرم بود و هر روز خاک خشک شد، خب هر روز آب بدید، و اگه ماهی یه بار خاک خشک شد، ماهی یه بار آب بدید. یه بار هم یکی از دوستان یه روز در میون آبش میداد و برگهاش لکه زده بود؛ با هفتهای یه بار آب دادن مشکلش حل شد.
ولی حواستون باشه برگهای این گیاه استخون یا داربست نداره که سرپا وایسه؛ فقط با آب میتونه برگهای سنگینش رو سرپا نگه داره. توی کمآبی و تشنگی، برگها زرد میشن و برگهای سبز آویزون میشن. یکی از مشتریها همیشه برگهاش آویزون بود و کلی غصه میخورد، آخرش کاشف به عمل اومد که موقع آبیاری، گلدون خوب آب نمیخورده و سیراب نمیشده! پس هر وقت آب میدید، اونقدر بدید که از زیر گلدون بیرون بزنه. اگه برگهاتون آویزون شده، یه بار گلدون رو بذارید توی تشت آب تا کامل سیراب بشه.

برگهای زیرین کرینوم به علت کمآبی پژمرده شدن
نور مناسب کرینوم
این گل مثل آماریلیس به نور زیادی نیاز داره، ولی نه نوری که برگهاش رو بسوزونه. پشت پنجرهٔ جنوبی، یا پاسیو با نور فیلترشده، براش عالیه. نور زیاد برای گلدهی آخر تابستون و برای ذخیرهٔ انرژی پیاز توی فصل استراحت خیلی مهمه.
نور کم یکی از مهمترین دلیلهای مشکلات کرینومه: وقتی برگ جدید توی نور کم و گرما باز میشه، از وسط تا میخوره و میشکنه، به جای اینکه قشنگ آویزون بشه، و جای شکستگی هم کمکم قهوهای و خشک میشه. آفتاب مستقیم تند هم برگها رو کمرنگ و سوخته میکنه. خلاصه حواستون باشه!
دما
این گل به سرما و یخبندون حساسه و مثل کاکتوسها تا حدود ۵ درجه رو تحمل میکنه. کرینوم گل باغچهای هم هست؛ اگه توی باغچه کاشته باشید و سرما بزنه، برگهاش خشک میشن ولی پیازش زنده میمونه و بهار دوباره سبز میشه، مثل لاله و نرگس و سنبل! اگه توی شمال یا جنوب کشور هستید، میتونید توی حیاط بکاریدش.
هرچی هوا گرمتر باشه، آب بیشتری لازم داره. توی هوای خنکتر هم رشد برگها بیشتره و باز آب بیشتری مصرف میکنه؛ چون این دفعه آب خرج رشد میشه، ولی توی گرمای زیاد آب فقط خرج زنده موندن میشه، نه رشد! آخر پاییز گلتون رو ببرید توی راهپلهٔ خنک و روشن و با خنک شدن هوا و کم کردن آبیاری، اجازه بدید کمی استراحت کنه.
رطوبت
این گل عاشق رطوبته و برگهای پهنش با رطوبت سرپا هستن. با گذاشتن یه ظرف آب روی بخاری یا رادیاتور، یا روشن کردن کولر آبی، میتونید رطوبت رو به حدود ۳۰ درصد برسونید که برای این گل کافیه. توی پاسیو هم با خیس کردن کف زمین تا حدود ۵۰ درصد میرسه که عالیه. فقط روی خود برگها آب نپاشید، چون توی هوای مرطوب بهار زمینهٔ بیماریهای قارچی رو فراهم میکنه. یه جریان هوای ملایم و تهویهٔ گاهبهگاه هم براش لازمه.
خاک مناسب کرینوم
یه خاک آمادهٔ کاشت خوب، مثل خاکهای هلندی یا خاک آپارتمانی، براش خوبه. اگه میخواید زهکشیش بهتر بشه، کمی پرلیت قاطیش کنید. خاک نباید همیشه خیس بمونه.
تغذیه و کوددهی
با شروع فصل رشد، تا آخر بهار با یه کود کامل مثل کود ۲۰-۲۰-۲۰ تغذیه بشه. بعد با گرم شدن هوا، یه کود پتاس بالا مثل نیترات پتاسیم بدید تا گلها و پیاز رشد کنن. معمولاً بعد از گلدهی یه دورهٔ استراحت داره که گیاه رشد نمیکنه و توی این دوره تغذیه متوقف میشه. توی استراحت پاییز و زمستون هم یه کود فسفره بدید تا پیازش خوب رشد کنه و بچه بده. من کودهای گرین رو توصیه میکنم.
یه ترفند قدیمی هم براتون بگم: اگه توی حیاط کاشتیدش، پای خاکش استخون ماهی یا مرغ یا گوشت دفن کنید تا فسفری که آزاد میشه پیازش رو درشتتر کنه!
هرس
کرینوم هرس خاصی نمیخواد. فقط برگهایی که زرد و خشک میشن رو از پایین ببرید. اگه گیاه ضعیف شده، ساقهٔ گل رو بعد از تموم شدن گلها بکنید تا زور گیاه رو نگیره.
تعویض گلدان
هرچی جای این گل تنگتر باشه، بچههای بیشتری میده و سر وقت گل میده؛ ولی اگه قرار باشه زیاد بچه بده، دیگه از رشد خود مادر خبری نیست 😀 پس گلدون رو کمی بزرگتر بگیرید تا هم زیاد بچه نده و هم مادر رشد کنه. زیاد گلدونش رو عوض نکنید؛ فقط وقتی که داشت گلدون منفجر میشد! توی این فاصلهها، کمی از خاک روی گلدون رو بردارید و خاک تازه بریزید.
اگه ریشهها اونقدر قوی شدن که از گلدون درنمیاد، گلدون رو بشکنید تا به گیاه آسیب نرسه. اگه موقع تعویض گلدون کمی از ریشههاش کنده شد و چند تا برگ زرد شد، نگران نباشید؛ داره خودش رو سازگار میکنه. اسید هیومیک بهش بدید تا جلوی زردی رو بگیره و ریشه زودتر ترمیم بشه.

پیاز کرینوم
تکثیر کرینوم
تکثیر با بچهپیاز (بهترین روش)
این گل اخلاقش اینه که دائم از کنارش بچه میده و جوجهکشی راه میندازه! بهترین راه تکثیر، جدا کردن همین بچهها یا پاجوشهاییه که کنار پیاز مادر توی بهار ظاهر میشن. بذارید چند سال حسابی رشد کنن و پیازشون شکل بگیره و ریشه بزنن؛ تا اون موقع انگولکشون نکنید! بعد توی بهار جداشون کنید و توی گلدون جدا بکارید. اگه هم پیازچه رو زود کندید و ریشهٔ درست حسابی نداره، بذاریدش توی ماسه یا پرلیت، نزدیک گیاه مادر و جای خنک و روشن، تا ریشه بزنه.
- گلدون نباید بزرگ باشه: پیاز جوون توی گلدون بزرگ ریشهش دیر کار میکنه و زرد میشه و میپوسه. گلدون کوچیک بگیرید.
- عمق کاشت: حدود ۵ سانت از سر پیاز بیرون بمونه و بقیهش بره زیر خاک.
- کرینوم با قلمه تکثیر نمیشه؛ فقط با بچهپیاز، تقسیم بوته و بذر.
اگه هم بچههایی که کنار مادر زده خیلی زیادن و نمیخواید تکثیرش کنید، بهتره نذارید زیاد بزرگ بشن، چون زور مادر رو میگیرن.

تقسیم پیاز کرینوم
تکثیر با بذر
اگه آماریلیس رو دیده باشید، وقتی گلهاش تموم میشه و گردهافشانی شده، ته گلها یه سری برآمدگی سبز درست میشه که همون میوهها و پر از بذرن. کرینوم هم دقیقاً همینطوره؛ برای گردهافشانی میتونید با یه قلمو گرده رو از یه گل به گل دیگه ببرید. بذرهاش درشت و گوشتیان؛ اونها رو توی یه خاک سبک و غنی بکارید و منتظر جوونه زدن باشید. بعد از جوونه زدن، وقتی به زمستون رسید، ببریدش یه جای خنکتر و کمنورتر تا پیازش شکل بگیره. بذرها سریع سبز میشن و برگ میدن، ولی تا حدود سه سال گل نمیدن، چون باید به سن بلوغ برسن.

بذر سوسن عنکبوتی
پیازچههای روی ساقهٔ گل
روی ساقهٔ گل کرینوم بعد از خشک شدن گلها، گاهی پیازچههای گرد و گوشتی شکل میگیره که روی هوا جوونه میزنن (در اصل همون بذرهای درشتشن که روی ساقه سبز میشن). برای کاشتشون، ساقه رو همونطور که به گیاه وصله خم کنید و پیازچهها رو روی سطح خاک یه گلدون کناری بذارید تا ریشه بزنن. وقتی ریشه زدن، ساقهٔ گل اصلی رو ببرید تا پیازچهها مستقل بشن. خلاصه دست به هر جاش بزنید، میتونید تکثیرش کنید 😆

پیازچههای روی ساقهٔ گل
آفات و بیماریهای کرینوم
- سفیدک پودری: انگار یه پودر سفید یا گچ روی برگ ریختن. توی هوای مرطوب بهار شکل میگیره؛ روی برگ آب نریزید و با قارچکش پنکونازول سمپاشی کنید.
- آنتراکنوز و خال سیاه: برگها بدشکل میشن و لکههای سیاه و قهوهای روشون میفته. با قارچکش کاربندازیم سمپاشی کنید و ۵ روز بعد تکرار کنید، تهویه رو درست کنید و بذارید بین دو آبیاری خاک خشک بشه.
- بوتریتیس (کپک خاکستری): توی هوای سرد زمستون روی برگهای سیاهشده یه کپک سفید یا خاکستری درست میشه. برگهای آلوده رو ببرید و آبیاری رو کم کنید.
- پوسیدگی ریشه و پیاز: اگه گیاه یههو بیحال شد و آب دادن درستش نکرد، درش بیارید، ریشههای سیاه و پوسیده رو با قیچی تمیز ببرید و با قارچکش کاپتان تیمار کنید و توی خاک تازه بکارید.
- کنه: اگه روی برگها گرد و خاک ریز یا تار عنکبوت دیدید، کنه زده.
خرخاکی توی خاک گلدون هم معمولاً آزاری نداره؛ ولش کنید و انگولکشون نکنید.

کرینوم
سؤالات پرتکرار شما
برگهای کرینوم شل و آویزون شده؛ چیکار کنم؟
تقریباً همیشه کمآبیه یا گلدون موقع آبیاری کامل سیراب نمیشه. گلدون رو بذارید توی تشت آب تا سیراب بشه، و از این به بعد به محض خشک شدن خاک، اونقدر آب بدید که از زیر گلدون بیرون بزنه. جاش هم خیلی گرم نباشه. اگه با این کار درست نشد، ریشه رو بررسی کنید؛ ممکنه پوسیده باشه.
سر برگها زرد و خشک میشه و برگها از وسط تا میخورن.
نورتون کمه و تهویه کمه. این گل باید توی راهپلهٔ روشن، کنار پنجره، تراس یا بالکن باشه، و هر دو هفته یه بار تغذیه بشه. آبیاری خیلی زیاد یا خیلی کم هم این مشکل رو بدتر میکنه.
روی برگها لکههای قهوهای و خال سیاه افتاده.
بیشتر وقتها نشونهٔ قارچه که با آب زیاد، نور کم و تهویهٔ کم بیشتر میشه. فاصلهٔ آبیاری رو بیشتر کنید، نورش رو زیاد کنید و با قارچکش سمپاشی کنید. گاهی هم جای شکستگی برگهای سنگین، کمکم قهوهای میشه.
پاجوشی گرفتم که ریشه نداره؛ توی آب بذارم یا خاک؟
توی پرلیت یا ماسه بکاریدش، جای خنک و روشن، تا ریشه بزنه. گلدون کوچیک بگیرید که ریشه سریع کار کنه.
کرینوم پیازش نصفه بوده؛ مشکلی پیش میاد؟
اگه ریشههاش سالمه، نه. کودهای فسفر و پتاس بالا بدید تا ریشه سریع قوی بشه.
کرینوم رو میشه توی خونه نگه داشت؟
بله، به شرطی که نورش کافی باشه و چند وقت یه بار هوادهی بشه تا تهویه کامل بشه. ولی توی پاسیو، تراس روشن و راهپله نگهداریش راحتتره.
کرینوم رو از کجا بخرم؟
از بازار گل تهران و گلفروشیهای بزرگ میتونید پیدا کنید.
بیشتر بخوانید:

سلام میخواستم بدونم چه موقعی باید برگهاشون رو از پایین جدا کنیم!!
سلام عزیزم خوبی شما؟ ببینید وقتی برگش زرد میشه باید از پایین هرس بشه وگرنه نیازی به این کار نیست.
سلام.علت ایجاد لکه های قهوه ای زیر برگ های انتهایی،محل اتصال برگ به ساقه،چیست؟
سلام احمد جان خوبی؟ ببینید قارچ زده و باید درمون باشه با قارچکش ، بهش سم بزنید و نورشو زیاد کنید تا درست بشه
سلام وقت بخیر .سوسن من برگ هاش سبز کم رنگ شدن و کلا برگ هاش شل میشه.ماسه توی گلدونش ریختم .خاکشم همیشه نم داره و مرطوبه طوری بود که مجبور شدم برگ هاشو قیچی کنم.دور از لطف نیست راهنمایی کنید کجای کار می لنگه
سلام رضا جان خوبی؟ ببینید تغذیه کنید تا برگ رنگش رو از دست نده. خاک رو بررسی کنید بین دو ابیاری خاک خشک بشه. یه عکس بدید ببینم.
سلام خسته نباشید..گیاه سوسن ِ من وقتی آبیاریش میکنم روز بعد صبح ها برگهاش به سمت پایین شل میشن ولی تا شب برگهاش دوباره به حالت اول برمیگردن..دلیلش چیه؟
ممنون
سلام مژگان جان خوبی؟ ببنیدی این فصل باید ابیاری رو کمتر کنید تا خاک کامل خشک نشده اب ندید اصلا ، اب زیاد برگها بیحال میشن و تا شب که خاک کمی خشک میشه دوباره سفت میشن
سلام، خسته نباشید، دوتا گل سوسن داذم که اصلا رشد نمیکنن، وساقه هاشون باریک شدن وبرگها هم به سمت پایین برگشتن… هفته ای یک یا دوبار بهشون آب میدم، پشت پنجره شمالی با نور فیلتر شده گذاشتم
مشکل گل من چی میتونه باشه
سلام میرم جان خوبی؟ نورش کمه پنجره جنوبی بذارید و همین که تهویه براش درست کنید تا ساقه قوی بشه راه پله روشن براش عالیه
از پاسخگویی تون نهایت تشکر رو دارم..
سلام.گل من تا چتدوقت پیش سالم و سرحال بود اما دو روزه برگاش شل و افتاده شده.فکر کنم کم آبیاری کردم.با ابیاری منظم و درست دوباره برگ هاش ایستاده و قشنگ میشه؟
سلام ایلین جان خوبی؟ بله جاشم گرم نباشه ابیاری هم مرتب باشه همه چیش درست میشه دوباره.
سلام من تو شهر جنوبی زندگی میکنم، گل سوسن تو حیاط بود نیم سایه وآفتاب وحسابی سرحال وگل میداد،بعد اسباب کشی گذاشتمش دم در آپارتمان نور زیاد بود ولی آفتاب روش نمیفتاد،خیلی هم هوا سرد نبود ولی فرداش دیدیم تموم برگای اطراف خودشون رو انداختن وآویزون شدن،فکر نکردم بخاطر آبیاری باشه گفتم شاید بخاطر سرماست گذاشتم زیر نور خورشید چند تا از برگاش سوخت،بعد تصمیم گرفتم بیارم تو خونه،دیگه بیشتر برگای اطرافش رو چیدم یا آویزون بود یا سوخته بود،گلدونش هم فکر کنم کوچیک شده براش،بنظرتون عیبی نداره تو خونه نگه دارم وچه خاک وکودی میخواد،گلدونش خیلی بزرگتر بشه؟
سلام حمید جان توی خونه هم میشه نگهش داشت فقط باید هوادهی بشه چند وقت یبار تا تهویه کامل بشه ! یه عکس هم بفرست ببینم چطور شده
سلام وقت بخیر من مطالب شما رو خوندم خیلی مفید بود ولی ی سوال برام پیش اومد شما گفتید که این بذری که از طریق گلدادن(سفید رنگ) بدست میاد و بکاریم تا سه سال بهمون گل نمیده منظورتون اینه که این بذر جونه برگ میزنه وگل سفید رنگ ونمیده یا اینکه ن کلا بعد سه سال شروع به جونه زدن میکنه ممنون میشم اگه راهنماییم کنید
سلام پویان خوبی؟ ببینید بذر سبز میشه به سرعت بزرگ میشه و توی این مدت سه سال هم برگ میده هم رشد میکنه فقط باید به سن بلوغ برسه تا گل بده !
سلام مهندس جان عیدتون مبارک
من دوتا ازاین گل ها را توی یه گلدان کاشان حدود چهار سال قبل به خاطر کوچک شدن جابجاش کردم موقع جابجایی کمی از ریشه هاش کنده شد از اون موقع تا حالا هیچ رشدی نداشته سالی یکی دوتا برج میده و دیگه هیچی شرایط نگه داریشم خوبه پشت پنجره جنوبی آبیاری هم هر وقت خاکش خشک می شه آب میدم تا حالا چند نوع کود مختلف هم که گفته بودند دادم اما اثری نداشته سنشم ۸یا۹ساله دیگه نمیدونم چیکار کنم ؟ممنون میشم اگه راهنمایی کنید.
سلام امیر خوبی؟ اگه الان توی گلدونه ممکنه جاشونتنگ هست ولی اگه سایز گلدون رو یهو بزرگ کردید که ممکنه رشد ریشه متوقف شده باشه که باید با کودهای فسفربالا تغذیه کنید تا رشد ریشه تحریک بشه و رشد کنه.