سلام خدمت همهٔ دوستان عزیز باغ شیشهای. وسط زمستون، وقتی همهٔ درختها لخت و خوابآلودن، یه درختچه هست که روی شاخههای بیبرگش یههو پر از گلهای قرمز و صورتی و نارنجی میشه و حیاط رو آتیش میزنه: به ژاپنی! این درختچه پیامآور بهاره و من خیلی دوستش دارم، مخصوصاً وقتی کنار یاس زرد کاشته بشه.
توی این مقاله هر چی برای کاشت، نگهداری، هرس، تکثیر و حتی بونسای کردن به ژاپنی لازمه رو براتون نوشتم.

گلهای به ژاپنی روی شاخهٔ بیبرگ
جمعبندی سریع
- نام علمی: Chaenomeles (معمولاً C. speciosa یا C. japonica) از خانوادهٔ گلسرخیان.
- گلدهی: اواسط تا اواخر زمستون و اوایل بهار، قبل از برگ دادن.
- نور: حداقل نصف روز آفتاب؛ آفتاب کامل بهتره.
- آبیاری: سالهای اول منظم؛ بعد از جا افتادن به خشکی مقاومه.
- سرما: خیلی مقاومه؛ برای مناطق خیلی گرم و جنوب مناسب نیست.
- جای مناسب: باغچه؛ توی گلدون کوچیک رشد نمیکنه.
- خزان: خزانداره؛ همیشه سبز نیست.
- مشکل رایج: زرد و سفید شدن برگها از کمبود آهن.
به ژاپنی چه گیاهیه؟
به ژاپنی، که بهش «بِهِ گلدهنده» هم میگن، یه درختچهٔ پرساقه، خاردار و خزانداره که بومی چین و ژاپنه و ارتفاعش بسته به رقم، از حدود یک متر تا ۲ و ۳ متر میرسه. با درخت به خودمون همخانوادهست. این گیاه پرعمر از همون سالهای اول گل میده و بعد از ۳ تا ۵ سال به بلوغ کامل میرسه. رنگ گلهاش از قرمز لاکی و سرخ تیره تا صورتی، نارنجی، مرجانی و حتی سفیده.
به ژاپنی بیشتر به خاطر گلهاش که وسط زمستون روی شاخههای لخت باز میشن، برای باغ ارزش داره، تا میوههاش. شاخههای گلدار بریدهش هم داخل خونه خیلی قشنگ میشه و مدت زیادی دووم میاره. اگه چند تا شاخه با غنچه رو اواخر زمستون ببرید و توی گلدون آب بذارید، توی گرمای خونه زودتر از باغ باز میشن!

به ژاپنی در کنار یاس زرد؛ زوج طلایی و قرمز آخر زمستون
نیازها و نگهداری به ژاپنی
نور مناسب به ژاپنی
به ژاپنی حداقل نصف روز آفتاب لازم داره، ولی آفتاب تمام روز رو ترجیح میده و هرچی آفتاب بیشتری بخوره، پرگلتر میشه. توی سایه زنده میمونه، ولی گلهاش کم میشه. در برابر هوای آزاد و باد هم مقاومه.
دما و آبوهوا
این درختچه برای مناطق خیلی گرم و گرمسیری مناسب نیست و بهترین رشد رو توی مناطق خنک تا سرد داره. به سرمای زمستون خیلی مقاومه و در واقع سرمای زمستون رو برای گل دادن لازم داره. فقط سرمای خیلی دیررس بهاره ممکنه گلهای بازشدهش رو سیاه کنه.
آبیاری به ژاپنی
بوتهٔ تازهکاشتهشده توی دو سال اول به آبیاری منظم نیاز داره. ولی درختچهٔ جاافتاده با محیط سازگار میشه و خشکی رو هم تحمل میکنه؛ هرچند اگه گاهبهگاه، مخصوصاً وقتی هوا داغ و خشکه، آبیاری عمیقش کنید، رشد خیلی بهتری خواهد داشت. اگه بعد از گلدهی گلها و برگهاش بیحال شدن، اول به کمآبی شک کنید.
خاک مناسب به ژاپنی
به ژاپنی خاک با زهکشی خوب رو ترجیح میده، ولی خاکهای سنگین رو هم بهتر از خیلی گیاهها تحمل میکنه. فقط توی خاکهای خیلی آهکی و قلیایی (که توی خیلی از شهرهای ایران داریم)، برگهاش دچار کمبود آهن میشن.
تغذیه و درمان زردی برگ
کوددهی برای به ژاپنی ضروری نیست، ولی اوایل بهار که رشد تازه شروع میشه، یه کود کامل بهش بدید. مهمترین مشکل تغذیهایش کمبود آهنه: برگهای تازه به جای سبز، زرد یا حتی سفید درمیان و رگبرگهاشون سبز میمونن. اگه فقط کود آهن بدید و جواب نگرفتید، این ترکیب رو امتحان کنید: ۳ گرم کود آهن پودری با ۱۰ قطره اسید هیومیک در یک لیتر آب، و دور تا دور بوته، به اندازهٔ سایهاندازش، بریزید. دو بار با فاصلهٔ دو هفته تکرارش کنید تا برگها سبز بشن. محصولاتی مثل کود آهن (کلات آهن) و اسید هیومیک برای این کار مناسبن.
هرس به ژاپنی
بریدن شاخههای گلدار برای تزئین خونه، خودش نوعی هرسه! ولی هرس اصلی باید درست بعد از تموم شدن گلها انجام بشه، چون گلهای سال بعد روی شاخههای امسال تشکیل میشن و اگه زمستون یا پاییز هرس کنید، غنچهها رو میبرید. هر یکی دو سال یه بار هم چند تا از ساقههای پیر و لاغر رو از نزدیک سطح زمین ببرید تا جا برای ساقههای جوون باز بشه. فقط دستکش ضخیم بپوشید، چون خار داره!

درختچهٔ به ژاپنی پرگل
میوهٔ به ژاپنی
گلها بعد از گردهافشانی به میوههای کوچیک و معطری شبیه به تبدیل میشن که اگه بیشتر روی بوته بمونن، زرد و رسیده میشن. این میوهها خوراکیان، ولی خام خیلی ترش و سفتن؛ معمولاً باهاشون مربا، ژله یا ترشی درست میکنن، یا چند تاشون رو برای عطر توی اتاق میذارن. اگه بوتهٔ شما گل میده ولی میوه نمیده، معمولاً به خاطر کمبود گردهافشان (زنبور) در اواخر زمستون، سرمازدگی گلها، یا تنها بودن بوتهست؛ کاشت دو بوته کنار هم میوهدهی رو بیشتر میکنه.
آفات و بیماریها
به ژاپنی آفت و بیماری خاصی نداره. گاهی شتههای ریز سیاه روی سرشاخههای تازه جمع میشن که با یه حشرهکش مناسب یا آب و صابون رقیق برطرف میشن (قارچکشهایی مثل بنومیل برای حشره جواب نمیدن، فقط برای بیماریهای قارچی). میوههاش هم ممکنه مگس میوه بزنه؛ بهتره میوههای نارس آلوده رو بکنید و دور بریزید تا مجبور به سمپاشی نشید. توی بهارهای خیلی بارونی هم ممکنه لکهبرگی قارچی بگیره.
تکثیر به ژاپنی
- قلمهٔ نیمهخشبی: اواخر تابستون و اوایل پاییز، از شاخههای همون سال قلمه بگیرید.
- قلمهٔ خشبی (چوبی): زمستون، از شاخههای چوبیشدهای که در خوابن. چون فصل خوابه، دیگه نیازی به برگ روی قلمه نیست. ته قلمه رو به هورمون ریشهزایی آغشته کنید، خاک رو با انگشت سوراخ کنید، قلمه رو بزنید توش و دورش رو سفت کنید. بعد بذاریدش توی حیاط یا راهپلهٔ خنک و روشن، و اگه خواستید یه پلاستیک دورش بکشید. تا عید صبر کنید تا ریشه بده.
- پاجوش و خوابوندن شاخه: بوتههای قدیمی از پایین پاجوش میدن که میشه با کمی ریشه جداشون کرد. خم کردن یه شاخهٔ پایینی و زیر خاک کردنش هم یه روش راحته.
اشتباه رایج توی قلمه زدن: قلمه رو گرم و ناز نکنید! اگه قلمهها رو توی خونهٔ گرم نگه دارید و زیاد آب بدید، قبل از اینکه ریشه بدن، برگ میدن و بعد برگها میسوزن و قلمه از بین میره. بذاریدشون جای خنک، کم آب بدید و اگه برگ دادن، پلاستیک رو بردارید و بذارید به حال خودشون باشن تا عید ریشه بدن.
به ژاپنی در طراحی باغ
به ژاپنی و یاس زرد مکمل هم هستن؛ هر دو آخر زمستون اول گل میدن و بعد برگ، و قرمز به ژاپنی کنار زرد یاس زرد واقعاً قشنگه. به خاطر خارهاش، برای پرچینهای آزاد و حصار کوتاه هم مناسبه. بیشتر بخونید: گیاهان مناسب برای پرچین و درختچههای پاییز و زمستانگل.
به ژاپنی برای بونسای هم یکی از محبوبترین گیاههاست، چون شاخههای کج و معوج طبیعی داره و توی گلدون کوچیک هم گل میده. فقط بونسایش باید بیرون و توی هوای آزاد نگه داشته بشه تا سرمای زمستون رو ببینه.

بونسای به ژاپنی
سؤالات پرتکرار شما
به ژاپنی رو میشه توی گلدون نگه داشت؟
توی گلدون بزرگ میشه، ولی جای اصلیش خاک باغچهست؛ توی گلدون کوچیک رشد چندانی نداره و خوب نمیشه. اگه از گلفروشی اواخر اسفند خریدید و بعد از گلدهی برگهاش ریخت و خشک شد، نگران نباشید؛ ببریدش توی باغچه بکارید، صد درصد دوباره جوونه میزنه. گلهاش هم معمولاً دو سه هفته بیشتر دووم ندارن.
به ژاپنی همیشه سبزه؟
نه، خزانداره. زمستون برگهاش میریزه، اواخر زمستون اول گل میده و بعد برگ میده.
برگهای به ژاپنی من هر سال بعد از گلدهی سفید و زرد میشه، با اینکه کود آهن میدم.
کود آهن رو با اسید هیومیک ترکیب کنید: ۳ گرم کود آهن پودری با ۱۰ قطره اسید هیومیک در یک لیتر آب، دور تا دور سایهانداز بوته بریزید و دو هفته بعد تکرار کنید تا برگها سبز بشن.
باغچهٔ ما زیرش انباریه و فقط ۲ متر جا داره؛ ریشهٔ به ژاپنی به سقف آسیب میزنه؟
نه، به ژاپنی درخت بزرگ نمیشه که! یه درختچهست و همون دو متر جا براش کافیه. نگران حجم ریشهش نباشید.
میشه از به ژاپنی بونسای درست کرد؟
بله، یکی از بهترین گیاهها برای بونسایه. بیشتر بخونید: ساخت انواع بونسای.
به ژاپنی رو از کجا بخرم؟
اواخر زمستون و اسفند که گل داره، توی گلفروشیها و نهالستانها بیشتر پیدا میشه؛ توی بقیهٔ سال کمتر. بهترین زمان کاشتش توی باغچه هم همون اواخر زمستون تا اوایل بهاره.
بیشتر بخوانید:

سلام من میخواستم بپرسم که آیا میشه به ژاپنی رو برای بونسای تربیت کرد؟
سلام خوبی شما؟ بله چرا نمیشه، هردرختی رو میشه طبق همون اصول تربیت کرد و بونسای کرد…مقاله بونسای رو داریم اماده میکنیم بزاریم تو سایت
خیلی ممنونم…منتظر مقاله خوبتون هستم.
من دانشجوی کشاورزی دانشگاه صنعتی ام، خیلی به باغبانی علاقه دارم و سایتتون واقعا عالیه
Attachment
سلام خسته نباشین مرسی از سایتتون.
ببخشید من چنتا شاخه برای قلمه گرفتم، اون دو تا کناری ها به ژاپنی هستن؟
میشه برای ریشه زایی بهتر اونها بهم بگین چی کار کنم؟
میدونم که باید از زیر یکی از گره ها قطع کنم که بتونه ریشه بده و بهتره که زخم هم با تیغ تمیز ایجاد کنم. طول قلمه شاخه هم نباید کم باشه، برای هدر نرفتن رطوبت ام باید فقط یکی از برگها رو باقی بزارم.
حالا سوالم اینه که برای اینکه شاخه ، ریشه بده، توی شن حتما باید بزارمش یا میتونه چند روز توی اب باشه بعد ببرمش توی شن؟ چون الان شن در دسترسم نیست.
سوال دیگه مم اینه که ایا اکسین یا ژیبریلین احتیاج داره یا نه؟ اگه بله، میشه بعد از اینکه توی آب گذاشتم بزنم توی هورمون و بعد قارچ کش؟
میخوام اگه شد و ریشه داد برای بنسای تربیتش کنم
سلام عزیزم خوبی شما؟ بله ظاهرا اون دوتا به ژاپنی هست برگاش به اون میخوره ، اگه تو این فصل میزنید دیگه نیازی به برگ روش نیست، اول هورمون بزنید تهش و بعد بزنید تو خاک یا توی ماسه، و صبر کنید تا بهار بشه و ریشه بزنه، جاش باید خنک باشه مثل راه پله یا یه پلاستیک دورش بکشید و بزارید توی حیاط زیر نور تا به زودی ریشه بده
ممنونم
امروز براش خاک کوکوپیت خریدم و هورمون ریشه زایی
منتها چند قطره ریختم تو آبش
نزاشتمش تو خاک
یعنی از همین الان بزارمش توی خاک تا بهار ریشه بده?
اونوقت اگه بگیره و ریشه بده، علایمش چیه?
سلام بله از الان بزارید تو خاک تا ریشه بده، تهش رو به هورمون اغشته کنید و خاک رو با انگشت سوراخ کنید و قلمه رو بزنید توش و دورش رو سفت کنید و بزارید تو حیاط یه پلاستکیم دورش باشه
سلام یادتونه من گفتم چندتا قلمه از به ژاپنی گرفتم؟ تاقبل از این که شما بگین بزار تو حیاط، تو خونه بود خیلی ام بهش میرسیدم. بعد الان نگاه کردم که چندتا جوونه زده یکی از برگاشم باز شده…الان زیر پلاستیکه و بعضی شبا میارمش تو میترسم سرما بخوره.
اینو چه کارش کنم؟ بیارمش تو بزارمش جای خنک؟ مثلا روزا توراه پله شبا پشت پنجره تراس؟
اون هورمون رو ام همچنان دارم میریزم یکم توی ابش و هفته ای یه بار ابش میدم
دو روز یه بار با قطره چکون هم مرطوبش میکنم
میخوام بپرسم که این که از الان شروع کرده برگ بده، کربوهیدرات داره مصرف میکنه دیگه…. اولا از کجا بفهمم ریشه داده یا میده؟ و دوما چطوری کربوهیدرات بهش برسونم؟ ایا مکملی هست؟
خیلی نگرانشم…میخوام ببینم اگه این دیگه ریشه نمیده برم یه قلمه دیگه بگیرم
بگیرم یه قلمه دیگه؟
اینو بزارمش تو راه پله دیگه نیارمش تو؟
اگه میمیره بگین….میرم یه قلمه دیگه میگیرم تا دیر نشده
سلام :(((((((((
قلمه ها با اینکه بیرونن و زیر پلاستیک و محیط مرطوب و سر، ولی برگ دادن . هرروز بهشون سرکشی میکنم دو روز یه بارم خیلی کم اب میدم
امروز دیدم یکی از برگ جدیدا سوخته -_-
:”(
چهار تا قلمه هستش
یکیشونو در اوردم از خاک اروم دیدم هیچی ریشهکه نداره هیچ هیچ اثری ام از ریشه نیست :”( فک کنم دیگه باید عید قلمه بگیرم
ببخشید از ارغوان چی
میتونم الان قلمه بگیرم؟
سلام خوبی شما؟ برگ دادن قلمه هات؟ میتونید پلاستیک رو از روش برداری، اینقدر هم بهش اب نده خب نمیذاری ریشه در بیاره خب!! اگه پلاستیک رو برداری و بزاریدش به حال خوشد تا عید بهت ریشه میده…از درخت ارغوان هم میتونید قلمه بزنید الان
سلام مهندس جان.میخواستم بپرسم میشه این گیاه و همچنین یاس زرد رو توی گلدان بزرگ نگهداری کرد؟و آیا این گیاه (به زاپنی) همیشه سبز(منظورم برگهاش است نه گلهاش) است یا خیر؟
سلام عزیزم خوبی شما؟ بله میتونید توی یه گلدون بزگر نگهش دارید این دو گل مکمل هم هستند و هرجفتشون خزان کننده هستند و تو این فصل اول گل میدن و بعد برگ میدن
سلام
روی بعضی مناطق درختچه به من حشرات خیلی ریز سیاه تجمع کردن ، چه کارشون کنم ، آیا به گلدونهای اطرافش هم سرایت میکنه ! جاش تو سایه ملایم خوبه آیا ؟
ممنون
سم بنومیل دارم آیا روش جواب میدن ؟
گلهاش بی حال شدن علتش چی میتونه باشه !؟
سلام یه عکس بدید لدفا….بنومیل جواب میده رو اکثرش بیحال شدن هم شاید واسه کم ابی باشه